VulgateProverbia 26

Old Testament

Liber Proverbiorum

Proverbs

1

Quomodo nix in æstate, et pluviæ in messe, sic indecens est stulto gloria.

As snow in summer, and rain in harvest, so glory is not seemly for a fool.

Quomodo nive in aestate, et de pluvia in messe, sic indecente es stulto gloria.

2

Sicut avis ad alia transvolans, et passer quolibet vadens, sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet.

As a bird flying to other places, and a sparrow going here or there: so a curse uttered without cause shall come upon a man.

Sicut ave ad alio transvola, et passo quolibet vade, sic maledictum frustra profer in ullo superveni.

3

Flagellum equo, et camus asino, et virga in dorso imprudentium.

A whip for a horse, and a snaffle for an ass, and a rod for the back of fools.

Flagello equo, et camus asino, et virga in dorso imprudenti.

4

Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis.

Answer not a fool according to his folly, lest thou be made like him.

Ne responde stulto juxta stultitia suo, ne efficie ad illo simili.

5

Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur.

Answer a fool according to his folly, lest he imagine himself to be wise.

Responde ad stulto juxta stultitia suo, ne ad se sape es vide.

6

Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum.

He that sendeth words by a foolish messenger, is lame of feet and drinketh iniquity.

Claudo pedes, et iniquitate bibe, qui mitte verbos per nuntio stulto.

7

Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias, sic indecens est in ore stultorum parabola.

As a lame man hath fair legs in vain: so a parable is unseemly in the mouth of fools.

Quomodo pulchro frustra habe claudo tibias, sic indecente es in ore stulto parabola.

8

Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii, ita qui tribuit insipienti honorem.

As he that casteth a stone into the heap of Mercury: so is he that giveth honour to a fool.

Sicut qui mitte lapide in acervo de Mercurio, ita qui tribue ad insipiento honore.

9

Quomodo si spina nascatur in manu temulenti, sic parabola in ore stultorum.

As if a thorn should grow in the hand of a drunkard: so is a parable in the mouth of fools.

Quomodo si spina nasce in manu temula, sic parabola in ore stulto.

10

Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium iras mitigat.

Judgment determineth causes: and he that putteth a fool to silence, appeaseth anger.

Iudicio determina causas, et qui impone stulto silentio mitiga iras.

11

Sicut canis qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens qui iterat stultitiam suam.

As a dog that returneth to his vomit, so is the fool that repeateth his folly.

Sicut cane qui reverte ad vomitu suo, sic imprudenti qui i stultitia suo.

12

Vidisti hominem sapientem sibi videri? magis illo spem habebit insipiens.

Hast thou seen a man wise in his own conceit? there shall be more hope of a fool than of him.

Vide homine sapiens ad se vide? Magis illo spe i habe insipiente.

13

Dicit piger: Leo est in via, et leæna in itineribus.

The slothful man saith: There is a lion in the way, and a lioness in the roads.

Pigro dic: leo es in via, et leaena in itineres.

14

Sicut ostium vertitur in cardine suo, ita piger in lectulo suo.

As the door turneth upon its hinges, so doth the slothful upon his bed.

Sicut ostio verte in cardine suo, ita pigro in lectulo suo.

15

Abscondit piger manum sub ascella sua, et laborat si ad os suum eam converterit.

The slothful hideth his hand under his armpit, and it grieveth him to turn it to his mouth.

Pigro absconde manu sub ascella suo, et labora si ad ore suo illa converte.

16

Sapientior sibi piger videtur septem viris loquentibus sententias.

The sluggard is wiser in his own conceit, than seven men that speak sentences.

Sapiens ad se pigro vide se septeme ad viro loque sententias.

17

Sicut qui apprehendit auribus canem, sic qui transit impatiens et commiscetur rixæ alterius.

As he that taketh a dog by the ears, so is he that passeth by in anger, and meddleth with another man's quarrel.

Sicut qui apprehende ad aures cane, sic qui transi impatior et de rixa commiscor de altero.

18

Sicut noxius est qui mittit sagittas et lanceas in mortem,

As he is guilty that shooteth arrows, and lances unto death.

Sicut noxio es qui mitte sagittates et lanceas in morte,

19

ita vir fraudulenter nocet amico suo, et cum fuerit deprehensus dicit: Ludens feci.

So is the man that hurteth his friend deceitfully: and when he is taken, saith: I did it in jest.

Ita viro fraudulenter noce ad amico suo, et cum es depr(eh)enda dic: ludente fac.

20

Cum defecerint ligna extinguetur ignis, et susurrone subtracto, jurgia conquiescent.

When the wood faileth, the fire shall go out: and when the talebearer is taken away, contentions shall cease.

Cum lignos defice igni extingue, et susurra subtrahe, iurgias conquiesce.

21

Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas.

As coals are to burning coals, and wood to fire, so an angry man stirreth up strife.

Sicut carbones ad prunas, et lignos ad igni, sic homine iracunda suscita rixas.

22

Verba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt ad intima ventris.

The words of a talebearer are as it were simple, but they reach to the innermost parts of the belly.

Verbas susurras quasi simplici, et ipso perveni ad intima de ventre.

23

Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata.

Swelling lips joined with a corrupt heart, are like an earthern vessel adorned with silver dross.

Quomodo si argento sordido ornare vol vase fictili, sic labia tume cum malo corde socia.

24

Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tractaverit dolos.

An enemy is known by his lips, when in his heart he entertaineth deceit.

Labios suo inimico intellege, cum in corde tracta dolos.

25

Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei, quoniam septem nequitiæ sunt in corde illius.

When he shall speak low, trust him not: because there are seven mischiefs in his heart.

Quando submitte voce suo, ne crede ad illo, quia septeme nequitia es in corde de illo.

26

Qui operit odium fraudulenter, revelabitur malitia ejus in consilio.

He that covereth hatred deceitfully, his malice shall be laid open in the public assembly.

Qui operi odio fraudulenter, malitia de illo revela in consilio.

27

Qui fodit foveam incidet in eam, et qui volvit lapidem revertetur ad eum.

He that diggeth a pit, shall fall into it: and he that rolleth a stone, it shall return to him.

Qui fodie fovea incide in illa, et qui vol lapide reverte ad illo.

28

Lingua fallax non amat veritatem, et os lubricum operatur ruinas.

A deceitful tongue loveth not truth: and a slippery mouth worketh ruin.

Lingua fallace non ama veritate, et ore lubrico operor ruinas.

Proverbia — chapters